Çingenelerin Kültürel Kodları

Göçebe kültürün dünyada en büyük mirasçısı olan çingeneler, müzik ve dansı yaşam felsefesi haline getirmiş en ilginç halklardan biridir. Her an geçtiğim bir sokakta yada yol kenarında karşımıza çıkan çingene veya roman vatandaşlarımızı ne kadar tanımaktayız ? Sizler için merak edip bu soruların cevapların aradık.

Çingenelerin Kültürel Kodları
Bu içerik 906 kez okundu.

Türkçede Roman sözcüğü de sıklıkla Çingene anlamında kullanılır. Hindistan'ın Pencap-Sind (PakistanKaraçi) nehir havzası boyunca Pakistan ve Afganistan'ın da içinde bulunduğu bölgelerden 1050 civarında İran ve Anadolu üzerinden dünyaya yayılmış bir  Hint-Avrupa halkıdır. 

Çingene Halkının Tarihçesi

Çingenelerin vatanlarını neden terk etmek zorunda kaldıkları bugün bile yanıtsız kalmaktaysa da tarihçiler üç görüş üzerinde durmaktadır.

1-Gazneli Mahmut’un Sindh ve Penjap’ı işgali sırasında 500.000 Hint'i esir aldığı bilinmekte olup Hindistan’ı fetheden Müslümanların, Romanları köle olarak alıp ülkelerine götürülmesi en yaygın teoridir.

2-En düşük kast olduğu sanılan Çingenelerin, Müslüman fatihlere karşı paralı asker olarak kullanılmış olabilirler ki, yenilginin ardından göç etmek zorunda kalmış olabilirler.[41]

3-Firdevsi’nin Şehnamesi’ne göre MS 420 yılında vatanlarını (Hindistan, Karaçi) terk edip dünyaya yayılan 12.000 kişilik Luri halkı, eğer Çingeneler ise dünyaya yayılmalarının Hindistan'ın işgali ile ilişkisi olamaz.

İlk kez 1505'te İrlanda'da, 1514'te de İngiltere'de nüfus kayıtlarına geçirildiler. Aynı tarihlerde, Avrupa'nın birçok ülkesinde gezgin çalgıcı ve falcılardan oluşan bazı göçebe toplulukların kayıtlarına rastlanır. Günümüzde Çingeneler dünyanın dört bir yanına dağılmış olarak yaşarlar. Büyük bölümü Avrupa'nın güney kesiminde toplanmıştır. 19. yüzyılın sonlarına doğru Kuzey Amerika'ya da göç etmişlerdir. Çingeneler yaşadıkları her ülkede değişik adlarla anılırlar.

Çingeneler, dünyanın en renkli göçebe topluluklarından biridir. Türkiye'de yoğun olarak yaşadıkları yerlerin başında özellikle Adana (Cono aşireti) olmak üzere, Çanakkale, Edirne, Kırklareli, Tekirdağ, Düzce, İstanbul ve İzmir gelir.

Çingenelerin büyük bölümü gelenek, göreneklerini ve topluluklarının yönetim biçimlerini korumuştur. İlk olarak 19. yüzyılda Avrupa'da, sayıları 10-100 aile arasında değişen Çingene toplulukları şefler seçmeye başladı.

Çingene sözcüğü yerleşik düzeni olmayan göçebe insanları çağrıştırır. Oysa Çingenelerin çok azı günümüzde göçebedir. Bazıları kendi istekleriyle göçebeliği bırakmış, yaşadıkları ülkenin yaşam biçimini benimsemişlerdir. Edirne-Kırklareli yöresinde göçebe olarak yaşayan çingenelere "Çerge" denir. Çergeler genellikle pazarlama (bohçacılık) ve kalaycılık işiyle uğraşırlar. Roman olmayanlarla evlenen Romanlar da vardır. Bazı ülkelerde de yerleşik yaşama zorlanmışlardır. Soykırıma uğramışlardır.

Yarı göçebe, yarı yerleşik bir topluluğun sayımının yapılması güç olduğu için Çingenelerin kesin nüfusu bilinmemektedir.

Nisan 1971'de, Çingenelerin sorunlarını tartışmak üzere Londra yakınlarında ilk Uluslararası Roman Kongresi toplanmış olup bu kongreye atfen, 1990'dan itibaren 8 Nisan Dünya Romanlar Günü olarak kutlanmaktadır.

Türkiye'de Çingenelere verilen isimler

Anadolu Türkçesi ve yayıldıkları bölgelerde Çingenelere çeşitli isim ve sıfatlar takılmıştır. Sıfatlar daha çok yapılan meslekle ilgili olup özellikle Balkan Yarımadasında gümüşçü, demirci, kalaycı, nalbant, müzisyen, kaşık yapımcısı, madenci terimlerinin yerel dillerde karşılıklarıdır. Aşağıdaki listede ise isimler yer almaktadır.

·         Cingen (Muğla) (Çöğmen civârında yaşarlar)

·         Cono (Adana)

·         Cındar (AdıyamanMalatyaElazığ)

·         Roman (İzmir)

·         Şopar (TekirdağKırklareli)

·         Cingan (BoluKastamonuÇankırıSinopÇorumAfyonAnkaraKırşehirKırıkkaleYozgat)

·         Mıtrıp (VanDiyarbakır)

·         Mutruf (Ardahan)

·         Bala (Ilgın, Konya)

·         Poşa (ErzurumArtvinKars). Anadilleri Ermenice olup Doğu Anadolu'da yaşamaktadırlar.[39]

·         Gurbet, Kurbat (TunceliKKTCHatay)

·         Kareçi (BirecikDiyarbakır ve Niğde civârında)

·         Çingit (AmasyaSamsun)

·         Abdal (Dörtyol, Hatay, Kahramanmaraş)

·         Çerge, Firavun (Edirne)

·         Dom (VanHakkâri)

·         Aşık - (Diyarbakır)

·         Kıpti

·         Orom (ZonguldakBartın)

·         Ole (KKTC)

Çingene Kelimesinin Kökeni 

Çingene sözcüğü bir teoriye göre Eski Türkçe yoksul mânasina gelen çıgan sözcüğünden gelir. Zamanla sözcüğün Farsça formu (çingane) Türkiye Türkçesinde benimsenmiştir.

Bir diğer teoriye göre ise Yunanca τσιγγάνος tsinganos sözcüğünden hareketle Çingene olarak Türkçeye geçmiştir. Yunancada Tsinganos kelimesi bugünkü anlamında ilk kez 1378 yılında kullanılmıştır ve modern Yunancaya Bizans Yunancasından geçmiştir.

İngilizce'de "çingene" anlamında kullanılan gypsy kelimesinin kökeni, Çingenelerin Kıptî asıllı oldukları şeklindeki yanlış inancın bir sonucu olarak, Kıptî (Mısırlı) kelimesinin Eski Yunanca kökeni olan Αίγυπτος Aigyptos (Mısır ülkesi) kelimesine dayanmaktadır. İlginç bir benzerlik olarak, Osmanlı ve Anadolu Türkçesi'nde Çingeneleri tanımlamak için kullanılan diğer bir terim olan Kıpti aynı zamanda Mısır halklarından birisinin adıdır.

Roman kelimesi, Roman dilinde Rom "koca" kelimesiyle ilişkilendirilmekte olup Sanskrit Rama (रम) ve Ramaṇa (रमण) aynı anlama gelmektedir.

ÇİNGENE roman trakya dünya
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
Bakanlıktan Vatandaşlıktan Çıkarılacaklar Listesi
Bakanlıktan Vatandaşlıktan Çıkarılacaklar Listesi
Nusr-Et'in 2017 yılı menüsü..?
Nusr-Et'in 2017 yılı menüsü..?